Chaos, bezsens, nuda

Chaos, bezsens, nuda – to znakomita recenzja Temidy Stankiewicz-Podhoreckiej Burzy Pawła Miśkiewicza w Teatrze Narodowym.

Temida Stankiewicz-Podhorecka bez pardonu obnaża niepohamowaną pychę reżyserów polegającą na “ulepszaniu” klasyków, co skutkuje spektaklami bełkotliwymi intelektualnie, w których tak, jak u Miśkiewicza panują chaos, bezsens i nuda.

Chaos, bezsens, nuda

Chaos, bezsens, nuda

“Burza” Williama Shakespeare’a w reż. Pawła Miśkiewicza w Teatrze Narodowym w Warszawie. Pisze Temida Stankiewicz-Podhorecka w Naszym Dzienniku.

Najnowsza inscenizacja “Burzy” Williama Szekspira, dokonana przez Pawła Miśkiewicza w Teatrze Narodowym, jest przykładem szalejącej dziś na scenach niepohamowanej pychy reżyserów przepisujących dzieła klasyków po swojemu i na swoją “chwałę”. A raczej na swoją zgubę, bo spektakle te są zazwyczaj bełkotliwe i nie do oglądania. Takie jest też przedstawienie Pawła Miśkiewicza, mimo że w obsadzie duże i znane nazwiska: Jerzy Radziwiłowicz jako Prospero, Mariusz Benoit gra Kalibana i jednocześnie Ariela (dlaczego?), Jan Frycz w roli Antonia, zawistnego brata Prospera, zaś Trinkulo Mariusza Bonaszewskiego przypomina paskudnie wykrzywionego, wijącego się w nienawiści szatana (?).

Nie wspomnę już o niedwuznacznej, sugerującej klimat kazirodczy relacji ojca i córki, czyli Prospera i Mirandy (Maja Kleszcz), m.in. w scenie wspólnego tarzania się po podłodze. A co mają znaczyć “kabaretowe” tańce marynarzy z obscenicznymi gestami?

“Burza” często określana jest jako testament Szekspira. Napisany pod koniec życia dramat w warstwie głównego przesłania jest spojrzeniem autora na swoje życie, rozliczeniem z samym sobą, rachunkiem sumienia. W żadnym innym dziele Szekspira kwestia ta nie zaistniała tak wyraziście i z taką determinacją nie została ukazana. W jednej z finałowych scen dramatu główny bohater sztuki, Prospero (alter ego samego autora, jak uważają niektórzy szekspirolodzy), mówiąc: “Nie pomsta, lecz przebaczenie jest drogą prawości”, wybacza tym, którzy go skrzywdzili.

W spektaklu Pawła Miśkiewicza ta kwestia została zaprzepaszczona. Tak jak prawie wszystkie ważne refleksje. Wprawdzie mówi się tu o wybaczeniu w scenie spotkania Prospera z bratem Antoniem, który wyrządził mu wielką krzywdę, ale reżyser nie nadał temu właściwej wagi, specjalnego znaczenia. Gdzieś to umyka. A przecież właśnie to przesłanie prowadzi do głębszej refleksji o szerszym znaczeniu…

…Paweł Miśkiewicz, stawiając siebie wysoko ponad Szekspirem, potraktował autora jak pętaka, któremu chciał pokazać, iż “Burza” nie jest dziełem zadowalającym, wystarczającym, wymaga uzupełnienia i przepisania na nowo przez reżysera. Efekt jest taki, że na scenie zamiast “Burzy” oglądamy jakiś bełkot nabazgrolony przez Miśkiewicza (pewnie wespół z panią dramaturg Joanną Bednarczyk), mający jakoby uwspółcześnić staruszka Szekspira i “ubogacić” jego dramat poprzez dopisanie sztuce rozmaitych fragmentów wziętych z tekstów nie tylko angielskiego dramaturga, ale i innych pisarzy.

Wielowarstwowość i bogactwo znaczeniowe “Burzy” daje reżyserom możliwości rozłożenia akcentów i wyeksponowania na przykład warstwy psychologicznej dzieła i związanych z tym relacji, w jakie wchodzą ze sobą postaci. Umożliwia również zaakcentowanie tła politycznego tworzącego kontekst dla działań bohaterów czy też wybicia na pierwszy plan spraw społecznych. Reżyser może także podjąć wątek “teatru w teatrze”, samotności artysty itd., itd. Wszystko to jest przecież w tekście “Burzy” i nie ma potrzeby podpierać Szekspira obcymi pisarzami i ich utworami. Ponadto zawarte w sztuce refleksje mają wymiar uniwersalny, więc tzw. aktualizowanie, przybliżanie współczesnemu widzowi znaczeń zawartych w utworze oryginalnym poprzez dopisywanie bezsensownych tekstów wprowadza jedynie zamęt, niszczy tkankę utworu i zmienia autorską ideę dzieła. Geniusz Szekspira nie potrzebuje “poprawiaczy” jego dzieł.”Chaos, bezsens, nuda.


Temida Stankiewicz-Podhorecka
Nasz Dziennik nr 28
02-02-2019

cały artykuł:
http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/270641.html?fbclid=IwAR0t_cFFgsjuIB6Er-RqBDTQn6mv_J3T-WxGEIFX5qaBXaNz7m7xOP02LY4


#pawelmiskiewicz